Przed lekturą koniecznie proszę się zapoznać z wcześniejszym postem, tutaj:
Żuława cz. 1 (Suwałki, Iława)Uwaga: treść wymaga drobnych poprawek i dopowiedzi, które z czasem uzupełnię
Ze względu na obszerność materiału, tekst podzielony jest na kilka części; prawdopodobnie, na skutek ogromu pracy - w podsumowaniu może brakować pojedyńczych źródeł informacji, z których korzystałem, ale wszystkie są ogólnie dostępne w internecie.
Zawartość tego posta powstała prawie w całości w 2025 roku, niektóre wątki - etruskie oraz min. Dąbrówno i Burstaborg uzupełniałem w ostatnim czasie tj. wiosną 2026 roku.
czyli nazwy zaczynające się na R, E, S, I, T, K, L, Ł można podejrzewać o pochodzenie od Żuławy
Słowo żuława występuje także z zanikniętym "ł" w postaci - żuawa lub rzuawa
Część II
v = u
wikipedia dla Polaków:
1426 – 2 lipca trzej książęta mazowieccy: Siemowit V, Trojden II i Władysław I odbywają w Mławie posiedzenie sądu książęcego
1429 – 13 lipca nadanie praw miejskich. Książęta mazowieccy, Siemowit, Kazimierz II, Władysław I, nadają Mławie przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim, na tzw. surowym korzeniu
niemiecka wiki:
Dzisiejsza wieś Iłowo-Osada i bezpośrednie sąsiedztwo Iłowa-Wsi pierwotnie należały razem pod nazwą "Illowo". Wieś po raz pierwszy pojawiła się w XIV wieku pod nazwami Gilowo, Gyłowo i Jiłowo. Pochodzenie jego nazwy pochodzi od pruskich słów "ilas" (bardzo ciemny, ciemny jak smoła) i "gile" (żołądź).
gil, nazwa ptaszka, czes. hýl (ruskie nazwy odnośne może tylko pożyczka z naszych); pierwotne; nazw ptactwa nie pożyczaliśmy od nikogo.
Temat poruszałem w poście "Dąbrówno i zaginione średniowieczne miasto" - pominąłem tam jednak tłumaczenie dla nazwy Gilgenburg, by zrobić to najpierw tutaj.
niemiecka wiki
Wieś położona jest w historycznym regionie Prus Wschodnich, na przesmyku pomiędzy Jeziorem Dąbrowa Wielka (Jezioro Dąbrowe Wielka, zwane także Jeziorem Porannym) na wschodzie a Dąbrową Małą (Jezioro Małe, zwane także Jeziorem Wieczornym) na zachodzie, ok 50 km od Olsztyna.
Na północy oba jeziora łączy mała rzeka Wel. Okolica należy do południowej części Krajobrazowego Obszaru Chronionego Krajobrazowego Wzgórz Dylewskich, którego najwyższym punktem jest 312-metrowa Góra Dylewska (Kernsdorfer Höhe), około 15 kilometrów na północny zachód od wsi.
Obszar dwóch bitew pod Tannenbergiem w latach 1410 i 1914 znajduje się osiem kilometrów na północ od wsi.
Na przesmyku, który otoczony jest wodą i dlatego strategicznie położony, Zakon Krzyżacki zbudował zamek na początku XIV wieku. W tym samym miejscu już wcześniej znajdowały się dwie reduty fortyfikacyjne Prusaków. W dokumencie komanderii Christburg z 1316 roku rycerz Beringer jest wymieniony w raportach jako strażnik zakonu "Domu Ilienburgów".
Nazwa zamku zakonowego, zbudowanego w 1316 roku, "Ilienburg", prawdopodobnie pochodzi od pruskiego słowa "ilga", które oznacza "długi". Prawdopodobnie odnosi się to do wydłużonego zbiornika wodnego, który reprezentuje Kleiner Damerausee, a który być może kiedyś nazywany był nawet "Ilgensee". Zamek na jego skraju był w związku z tym nazywany "Ilgenburg". W ciągu XVI wieku nazwa zmieniła się na "Gilgenburg", co odnosi się do lilii z herbu miasta, gdzie kwiat nazywany jest "Gilge" w staroniemieckim.
Inna interpretacja nazwy odnosi się do pruskiego słowa "gilus, gilin, gillis", które oznacza "głębokość" i może oznaczać, że Zamek Zakonu stał w głębokim miejscu.
Dąbrowa Mała - od strony Dąbrówna dno twarde, kamieniste, w południowej części dno muliste słabo zarośnięte roślinnością zanurzoną. Rynnowy zbiornik o rozwiniętej linii brzegowej, urozmaiconej konfiguracji dna. Brzegi na ogół wysokie i strome, tylko na krańcach płaskie.
wiki:
Za odcinek źródłowy rzeki Wel uznawany jest niewielki ciek o nazwie Wkra Wielka, który wypływa z południowych stoków Wzgórz Dylewskich na wysokości 210 m n.p.m., w rejonie miejscowości Giętlewo, w okolicy Pałacu Klonowo, na płn-zach. Ciek ten wpływa do jeziora Dąbrowa Wielka i dopiero po wypłynięciu z niego nosi nazwę Wel.
Elektroniczny słownik hydronimów Polski przywołuje historyczne nazwy tej rzeki: Vela, Vel, Welle, ale też Wkra, Wicker etc.
n = v
Z alfabetu etruskiego (tekst o Dąbrównie pisałem w ostatnich dniach - zobacz dalej hasło "Elbląg" - tam poruszam wątek alfabetu etruskiego) wiemy, że Z można zapisać znakiem: 𐌆 , więc pasuje do Ilav, a brakuje tylko "u" w środku do "żuławy"...
gilgen - гилген - гилген -> zuлген -> zulген =zulav = zulav
Dąbrówno to na pewno Ylienburg, a Stare Miasto (Altstadt) to - mówiąc po pomorsku - Stary Gard, a więc - Stary Gród - i taka będzie prawdziwa etymologia tej nazwy (czyli pierwotna to Gard).
Na Pomorzu nazwa dość powszechna - za Odrą jest Stargard, jest Stargard (Szczeciński), Starogard (Łobeski), Starogard Gdański, Gardziec, ale także Garczyn, Godziszewo (Gardczan), Garc, na wschód od Wisły - Gardzień, Gardeja, Gardyny, być może Dobre Miasto i wiele innych w całej Polsce. Pomorskie "gard" to polskie "gród", a przymiotnik "stary" oznacza Gard (gród), który już w czasach średniowiecza był znany jako stary, stąd nazwa - i nie ma to związku z przenosinami na nowe miejsce.
Nazwę należy czytać tak, jak nazwę Starogardu Gdańskiego, albo Szczecińskiego - nie w opozycji do nowego miejsca, nowej lokacji, tylko jako: "miejsce bardzo stare, znane od dawna". Nazwa Stare Miasto nie jest - jak w przypadku Barczewka - oznaczeniem, że "tu najpierw było miasto, a teraz jest tam, nad jeziorem". Po spaleniu Altstadt osadę przeniesiono na nowe miejsce 600 metrów dalej, może bliżej pól, zachowując nazwę - jest to obecna lokalizacja wsi Stare Miasto.
Zamkowa Góra to pierwotna lokacja grodu Stare Miasto, Dąbrówno zawsze było tam, gdzie jest obecnie.
...czyli na wyspie (żuławie) pośrodku dwóch jezior - o czym mówi nam stara nazwa...
P.S. 7 kwietnia 2026
https://maciejsynak.blogspot.com/2026/04/zuawa-polacy.html
lew - wel - zul = żuł
Fascynujące!
Łaciński znak "d" zapisany w cyrylicy wygląd jak małe łacińskie "g".
A małe ruskie "g" wygląda tak: "г", czyli jak "z".
Źródłem nazwy Damerau będzie słowo: żuławy z pomieszanymi znakami łacińskimi i cyrylickimi
żuławy - zulawu - зuлаwи - гuлаwи - гaлаwи - gamerau - damerau
przemiana "гaлаwи" w "гamerau" - zielony kolor to zanikające "e", czerwony to "a", pomiędzy nimi "r"
de.wikipedia.org/wiki/Talheim_(Landkreis_Heilbronn)
de.wikipedia.org/wiki/Talheim_(Landkreis_Tuttlingen)
Zarówno zasady transkrypcji, jak i transliteracji zostały w naszym kraju dokładnie uporządkowane. Wytyczne funkcjonują tutaj już niemalże od połowy lat 50. ubiegłego wieku, przynajmniej w przypadku transkrypcji. Jak nietrudno się domyślić, zasady rządzące transliteracją są znacznie bardziej restrykcyjne.
Stare kroniki wspominają, iż miasto znajdowało się na trzech wzgórzach. Od tych szczytów powstałaby pierwsza nazwa Szczytno. Marian Gumowski na podstawie badań przeprowadzonych na starych pieczęciach miejskich uważał, iż pierwotna nazwa miasta brzmiała Szczycin.
Wysuwano także inne hipotezy nt. pochodzenia nazwy: „osada nad odnogą rzeki, tamą lub brodem” (szczotka), od szczotki jako bagiennej trawy, od rodzaju ostu, od imienia/przezwiska, od plemienia Sidinów.
Dawniej stosowano także nazwę „Stary Szczecin” (Alten Stettin), dla odróżnienia od Nowego Szczecina, czyli Szczecinka.
Polskim przedwojennym egzonimem była nazwa Szczecin (1890, 1938). Nazwa Szczecin została urzędowo ustalona w 1946.
Inne średniowieczne nazwy miasta to Burstaborg (w sadze Knytlinga) i Burstenburgh (w Rocznikach Waldemara). Nazwy te, oznaczające dosłownie 'zarośla', wywodzą się prawdopodobnie od tłumaczenia słowiańskiej nazwy miasta (zakładając drugie pochodzenie, o którym była mowa powyżej).
Łacińska nazwa miasta to Sedinum lub Stetinum.
Niemiecka nazwa miejscowości Stetin pojawia się po raz pierwszy w dokumentach z lat 1140 i 1223. Źródła staronordyckie przetłumaczyły ją pod koniec XII wieku jako "Burstaborg" (a Kamień/Cammin jako "Steinsborg"). Począwszy od XV wieku drugie "t" podwoiło się, co wkrótce stało się powszechną praktyką i doprowadziło do Stettin. Mniej więcej w tym samym czasie miasto zaczęto nazywać Alten-Stettin, aby odróżnić je od Neustettin, które zostało założone w 1310 roku. Do początku XIX wieku pisownia Alt-Stettin, Altstettin i Stettin były używane obok siebie, aż w końcu ponownie przeważyła prostsza Szczecin, która od tamtej pory jest nazwą miejscowości w języku niemieckim. Szczecin to oficjalna nazwa miasta od 19 maja 1946 roku.
s = z
c = e (ë)
Z = l
ec = a
in = w
Nazwa Elbląg pochodzi od rzeki Elbląg, zapisanej w 890 roku przez podróżnika Wulfstana jako Ilfing. Miasto przejęło nazwę (Elbing) od rzeki w 1237 roku.
Istnieje wersja (na przykład według Hofmanna) o połączeniu nazwy Elbing z plemieniem Helwekonów (należeli do związku Lugiów). Nazwa polska Elbląg jest możliwa w dwóch częściach:
Spis geograficzno-topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku, którego autorem jest J.E. Muller notuje nazwy miejscowości we fragmencie:
Etymologia - nazwa rzeki Elbląg
Najnowsze badania sugerują skandynawskie pochodzenie nazwy. Jak podaje elbląskie muzeum, nieuchwytna osada Truso została założona i zamieszkiwana w większości przez Skandynawów.
Miasto położone jest na południowo-zachodnim skraju Wzgórz Elbląskich na Nizinie Elbląskiej w pobliżu ujścia rzek Elbląg i Nogatu do Zalewu Wiślanego.
zu-lluvi (żuławy)
a = na styku йн
ktoś pomylił (?) te znaki i zamiast 𐌔 zastosował 𐌢 co potem wtórnie przemianowano na H
W internecie jest wersja znaków etruskich odwróconych w lewo, AI podał mi wersje edytowalne w postaci - zwrócone w prawo, jak znaki łacinki.
| A | C | E | V | Z | H | TH | I | K | L | M | N | P | Ś(sz) | Q | R | S | T | U | Ś | PH | CH | F |
| 𐌀 | 𐌂 | 𐌄 | 𐌅 | 𐌆 | 𐌇 | 𐌈 | 𐌉 | 𐌊 | 𐌋 | 𐌌 | 𐌍 | 𐌐 | 𐌑 | 𐌒 | 𐌓 | 𐌔 | 𐌕 | 𐌖 | 𐌢 | 𐌘 | 𐌙 | 𐌚 |
Sewilla w Hiszpanii:
en.wikipedia.org/wiki/Seville#Name
Według Manuela Pellicera Catalána, nazwa "Sevilla" pochodzi od starożytnej nazwy Spal, oznaczającej "nizinę" w języku fenickim (spokrewnione z hebrajskim Shfela שְּׁפֵלָה oraz arabskim Asfal أسفل). Pochodzi ostatecznie od fenickiego sefela, oznaczającego "równinę, dolinę". Hisbaal to kolejna stara nazwa Sewilli. Wydaje się, że powstał podczas fenickiej kolonizacji kultury tartesów na południowo-zachodnim Półwyspie Iberyjskim, a według nowej propozycji odnosi się do boga Baala.
W czasach panowania rzymskiego nazwa została łacinizowana jako Hispal, a później jako Hispalis.
No, nizina, równina - pasuje pod żuławę, tym bardziej, że miasto leży nad rzeką.
Miasto położone jest w żyznej dolinie rzeki Guadalquivir. Średnia wysokość nad poziomem morza wynosi 7 metrów.
A oto, co o pochodzeniu nazwy Spały mówi legenda opublikowana w 1935 roku przez znanego badacza historii i kultury ludowej okolic Tomaszowa Mazowieckiego i Opoczna Jana Piotra Dekowskiego: Było to w dzień świętego Huberta. Do malowniczej osady Czekaju, leżącej w nad pilicznych borach w sąsiedztwie dzisiejszej Spały, przybyła grupka myśliwych w towarzystwie księżnej, przybranej w myśliwską odzież (...) Pogoda była wymarzona. Księżna pilnie zaczęła obserwować dębinę sterczącą nad strumykiem Gacią. Przestała zwracać uwagę na swoich towarzyszy (...).
Pod wieczór zaczęto ściągać do Czekaju. Nie przybyła tylko na odgłos myśliwskiego rogu sama księżna. Zaniepokoiło to ogromnie ojca. Rozesłał więc po borze szereg gońców. Chwile wlokły się w niepokoju. Książę sam dosiadł swego konia i robił poszukiwania. Już zeszła noc. A księżnej, jak nie było, tak nie było (....) Nagle rozległo się po borze nawoływanie: hop! hop!... Nie upłynęły dwa pacierze, a na Czekaju strwożonemu ojcu meldował goniec: Księżna spała. To znaczyło, że odnaleziono księżnę, gdy pogrążona była we śnie. Wkrótce nadeszła ona sama. Radości nie było końca. Odtąd miejsce to, gdzie znaleziono księżnę, nazywano Spałą.
Tyle legenda, natomiast przekazy historyczne wywodzą nazwę tej miejscowości od nazwiska właścicieli istniejącego w niej młyna nad strumieniem Gać. Jego istnienie odnotowano już około 1511 roku, zaś ów młyn był w posiadaniu rodziny Spałów przez prawie cztery wieki. W końcu XVIII i na początku XIX wieku odnotowano w dokumentach młynarzy: Bartłomieja i Marcina Spałów.
Istnienie owych Spałów potwierdzają księgi metrykalne parafii inowłodzkiej, w których zapisach na 1796 rok czytamy, iż w kościele inowłodzkim ochrzczono dziecko, którego ojcem jest Marcin Spała, z dopiskiem, że miejscem urodzenia dziecka jest „Młyn-Spała”.
O istnieniu Spałów świadczą również akta procesów w królewskim Sądzie Referendarskim; proces ten wiódł Marcin Spała ze starostą inowłodzkim Moszyńskim o przywileje i nadania. Pewną wątpliwość budzi miejsce, w którym znajdować się miał młyn Spałów. Niektóre źródła podają, iż położony on był nad rzeką Gacią przy ujściu jej do Pilicy.
Przypuszcza się, że nazwa osady jest wzmiankowana po raz pierwszy w 1198 roku jako Gellen. Z pewnością do miasta odnoszą się poświadczenia nazwy z XIV wieku, czyli Hela (1378), oraz późniejsze: m.in. Hell (przed 1464), do Helu (1490), Hele (1491), Hela (1506), Hel (1511), do Helia, ku Heliowi (1565), Hoel (1568-73), Chel (1582), Hyl (1583), Hill (1596), do Helia, ku Heliowi (1627), Heyla (1749), z Heli (1858), Hel albo Hela (1882), Hel (Hela) (1925).
Zapisy historyczne wskazują, że mianownik występował w wielu wariantach: Hyla, Hyl, Hela, Hel. Nazwa miejscowości została ponowiona z nazwy półwyspu Hel, która zaś związana jest z wyrazem hel, hyl, stanowiącym dawną pożyczkę germańską o dialektalnych znaczeniach m.in. ‘miejsce wzniesione, odkryte dla wiatrów’ bądź ‘góra nadmorska’.
Hel został po raz pierwszy wzmiankowany w 1198 roku jako kaszubska wieś o nazwie Gellen i ośrodek handlu śledziami. W jednej z duńskich kronik wspomniano, że uszkodzony statek króla Waldemara II Zwycięskiego osiadł na „Wyspie Hel”.
Mierzeja jest zbudowana głównie z osadów holoceńskich, których miąższość wynosi do 100 metrów. Osady holoceńskie związane są z akumulacją morską. Są to głównie piaski i mułowce, rzadziej żwiry. W okolicach Juraty zostały znalezione namuły rzeczne, deponowane na pograniczu okresów borealnego i atlantyckiego. Lokalnie występują soczewki torfu lub marglu.
Można się spotkać z tezą, jakoby półwysep powstał w XVII wieku, gdy połączone zostały ostatecznie znajdujące się w tym miejscu wysepki. Jest ona najprawdopodobniej fałszywa; błąd może wynikać z faktu, że na jednej z XVII-wiecznych map – często kopiowanej – oznaczono będące dziełem człowieka fosy.
Гellen - Żuław - Hela - Hyl - Xyл
dźwięk | znak cyrylicki | znak łaciński |
„pe” | П | P |
„er” | P | R |
germani - zeriuani - zeruiani
To też pokazuje, że przedstawiony w tym artykule mój tok myślenia i moja metoda znajdywania etymologii nazw miejscowości jest właściwa, poprawna i że efekty jakie uzyskuję - odzwierciedlają prawdę, pokazują rzeczywistą nazwę. W tym poście mamy na to trzy mocne przykłady: etymologie Szczecina, Elbląga i Zeriuani.
To zaś oznacza, że miałem rację w swoich kalkulacjach - przed tysiącami lat istniał na świecie tylko jeden język i jedna ludzka rodzina, która nie znała wojen i która wywodziła się terenów dzisiejszej Polski.
Język polski jest prawdopodobnie najstarszym językiem świata, Germanie - to Słowianie,
Koniec części drugiej
powiązane notki:
kopia wątku "Germanie to Słowianie" w dedykowanym poście:
W tekście wyraźnie wskazałem, które tezy, idee i informacje pochodzą od innych autorów, a które ode mnie.
- treści podane w tekście - tezy, idee, pomysły, metody, etymologie, informacje - nieujęte w literaturze przedmiotu, a dotyczące pochodzenia danych słów/ wyrazów, są mojego autorstwa
- idea, że bardzo wiele nazw miejscowości powstało na skutek omyłkowego odczytania/ zapisu oryginalnej nazwy lub/ i celowego zniekształcenia, zafałszowania - jest moim autorskim pomysłem
- odkrycie, że bardzo wiele nazw miejscowości, regionów, ludów pochodzi od słowa "żuława" lub jego pochodnych - jest moim autorskim odkryciem
Potwierdzam, że metoda dochodzenia do etymologii nazw, którą tu nazywam: Metoda optycznego porównywania znaków graficznych (Metoda porównawcza) jest moim własnym autorskim pomysłem.
Autorskie informacje, które podałem w tym artykule są moją prywatną własnością.Wszystkie prawa zastrzeżone.
Wątek o etymologii słowa Germanie przekopiuję do osobnego dedykowanego posta, w przygotowaniu hasło - Polska - Polacy, może będzie jutro.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zeriuani
https://en.wikipedia.org/wiki/Gepids#Name
de.wikipedia.org/wiki/Germanen#Begriff
money.pl/archiwum/wiadomosci_agencyjne/iar/artykul/szprotawa;wzgorze;milosci;to;sredniowieczny;grod;ilavia,46,0,430126.html
pl.wikisource.org/wiki/Słownik_etymologiczny_języka_polskiego/żuł
pl.wikipedia.org/wiki/Równina_aluwialna
pl.wikipedia.org/wiki/Terasa_zalewowa
pl.wikipedia.org/wiki/Iława_(Szprotawa)
/pl.wikipedia.org/wiki/Bagrationowsk
de.wikipedia.org/wiki/Schwarze_Elster
de.wikipedia.org/wiki/Condottiere
pl.wiktionary.org/wiki/prawosławie
pl.wikipedia.org/wiki/Licikaviki
pl.wikipedia.org/wiki/Luckau
pl.wikipedia.org/wiki/Łużyce
etymonline.com/word/leuko-
Prawym Okiem: Metoda niemiecka w Polsce
Prawym Okiem: Suwałki - i Iława
etymonline.com/word/alluvium
el.wikipedia.org/wiki/Αλλούβιες_αποθέσεις
pl.wikipedia.org/wiki/Luty
/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a0/Slavs_west_territory_Limes_Sorabicus.jpg
Zjazd w Kwedlinburgu. Skąd Mieszko I wziął wielbłąda?
Prawym Okiem: Kraków trzecim Rzymem
geoportal.pgi.gov.pl/zrozumiec_ziemie/wycieczki/wigierski_1/dzien_I/punkt_1_5
Prawym Okiem: Dąbrówno i zaginione średniowieczne miasto
lesmirabelle.blogspot.com/2014/11/uzyce-na-weekend.html
lausitzerseenland.de/en/gaestebefragung-polnischer-markt.html
chojna.pl/strona/opis-historyczny
99notes.in/upsc-notes/general-studies-1/history/ancient-india/the-deccan-states-of-ancient-india-300-750-ad/
l.wikisource.org/wiki/Słownik_etymologiczny_języka_polskiego/ług
etymonline.com/word/lava
pl.wikipedia.org/wiki/Iława
en.wikipedia.org/wiki/Parisii_(Gaul)
infoilawa.pl/aktualnosci/item/71574-pomysl-na-wakacje-zostan-odkrywca-17-wysp-jezioraka-zobacz-zdjecia-i-wideo
oberlandkanal.info.pl/ilawska-wielka-zulawa---najwieksza-wyspa-na-polskim-srodladziu
Prawym Okiem: Polska pod lodem 3
infoilawa.pl/aktualnosci/item/71574-pomysl-na-wakacje-zostan-odkrywca-17-wysp-jezioraka-zobacz-zdjecia-i-wideo
rcin.org.pl/Content/125082/WA51_157124_r2020-t92-nr1_Przeg-Geogr-Choinski.pdf
Jez. Jeziorak. Mała amplituda średnich rocznych poziomów wahań wód, tj. 42 cm. Do 1976 r. obserwowane było obniżania poziomu wody przy jednoczesnym długim wy stępowaniu średnich stanów rocznych poniżej średniego z wielolecia (901 cm). Od 1976 do 2015 r. notowana jest przewaga stanów powyżej średniej z badanego okresu.
verben.de/substantive/Umwallung.htm
sjp.pwn.pl/doroszewski/zul;5533080.html
/pl.wikisource.org/wiki/Słownik_etymologiczny_języka_polskiego/łęg
/slowianowierstwo.wordpress.com/2016/10/08/luzyce-starozytne-krolestwo-krola-miliducha/
pl.wikipedia.org/wiki/Lębork
en.wiktionary.org/wiki/lēba
uk.wikipedia.org/wiki/Лужанка_(пункт_контролю)




















Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Komentarze przed publikacją są moderowane.